Có một buổi sáng, mình ngồi cà phê cóc trước nhà, một tay cầm ly cà phê đá, một tay gãi đầu con Poodle nằm dưới chân. Điện thoại reo — khách quen đặt xe. Mình bắt máy, nói chuyện vài câu là chốt. Cúp máy xong, con chó vẫn ngước nhìn mình, cái đuôi ngoe nguẩy.

Tự nhiên mình nghĩ: hai chuyện tưởng chẳng liên quan — chạy nghề thuê xe và nuôi mấy đứa bốn chân — mà hóa ra dạy mình y chang một bài học. Để mình kể bạn nghe.

Vì sao mình chọn nghề thuê xe

Mình tên Du Phi Tú, bạn bè hay gọi là Kelvin, sinh năm 1991, sống và làm ăn ở Sài Gòn. Nghề chính của mình là kinh doanh dịch vụ cho thuê xe.

Nói thiệt, mình không phải kiểu người ngồi vẽ ra một kế hoạch hoành tráng rồi mới làm. Mình chọn nghề này đơn giản vì nó đúng sở trường: mình lái xe tốt, rành đường, và quan trọng là mình hiểu người ngồi sau vô lăng cần gì.

Bạn để ý nha — khi một người thuê xe, cái họ mua không chỉ là bốn cái bánh với một bình xăng. Họ mua sự an tâm. Họ muốn xe sạch, chạy êm, tới đúng giờ, và người phục vụ nói sao làm vậy. Mình hiểu điều đó vì chính mình cũng từng là người ngồi sau vô lăng. Cho nên thay vì đi học một nghề xa lạ, mình chọn cái mình đã giỏi sẵn rồi làm cho tới.

Đó là bài học đầu tiên mình muốn chia sẻ với mấy bạn mới ra làm ăn: đừng vội chạy theo nghề đang "hot". Nhìn lại coi mình mạnh ở đâu, rồi xây nghề trên cái nền đó. Khỏe hơn nhiều, mà còn đi xa hơn.

Cái thứ mình giữ chặt nhất: chữ uy tín

Làm nghề lâu, mình thấm một câu, và mình xin chép nguyên văn ra đây vì nó là kim chỉ nam của mình:

Tiền mất có thể kiếm lại, nhưng uy tín mất thì không thể kiếm lại.

Nghe thì sáo, nhưng làm dịch vụ rồi bạn sẽ thấy nó thật tới mức nào.

Có những lần mình hoàn toàn có thể lời thêm chút đỉnh nếu chịu "lươn" một xíu — giao xe trễ chút, lờ đi một lỗi nhỏ, nói cho qua chuyện. Nhưng mình không làm. Vì một người khách đi rồi kể cho mười người khác. Mất một khách vì gian một lần thì coi như mất luôn cả cái mạng lưới phía sau lưng họ.

Mình thà lời ít mà ngủ ngon, khách quay lại, và họ tự đi giới thiệu giùm mình. Tới giờ phần lớn khách của mình là khách quen với khách được giới thiệu. Đó không phải may mắn đâu bạn — đó là chữ uy tín gom góp từng ngày một.

Gà mờ công nghệ mà vẫn xài được AI

Tới đây mình kể bạn nghe một chuyện vui. Mình không biết lập trình. Một dòng code mình cũng không viết được. Hồi đầu nghe tới mấy cái công nghệ AI mình thấy ghê, kiểu "thôi cái này đâu dành cho mình".

Vậy mà giờ mình xài AI để vận hành công việc mỗi ngày luôn đó. Mình nhờ AI (cái máy biết tự làm việc theo lời mình dặn) soạn hợp đồng thuê xe, tính chi phí cho từng đơn, gợi ý câu trả lời cho khách, quản lý danh sách khách quen. Mấy việc lặp đi lặp lại ngày nào cũng phải làm, hồi xưa ngốn của mình cả buổi, giờ rút lại còn chút xíu.

Mình kể chuyện này không phải để khoe. Mình kể vì mình muốn nói với mấy bạn cũng đang "sợ công nghệ" giống mình hồi đó: bạn không cần giỏi máy tính, không cần biết code, không cần là dân kỹ thuật. Bạn chỉ cần chịu mò, chịu thử cái nhỏ nhỏ trước. Mình làm được thì bạn cũng làm được, thiệt đó.

Cái máu này thật ra mình có sẵn. Hồi đó mình tự học tiếng Trung, chỉ cỡ một tháng là giao tiếp cơ bản với người bản xứ được. Tiếng Quảng Đông mình cũng tự học qua nghe với nói, hổng qua trường lớp gì hết. Mình hay đi đó đi đây — Vân Nam, Thượng Hải, Bắc Kinh, Hàng Châu, rồi Hồng Kông, Singapore, Malaysia — nên cứ tới đâu là lượm tiếng tới đó. Riêng Hồng Kông mình mê, mê cái văn hóa, mê con người, mê luôn cái tiếng Quảng Đông nghe rổn rảng vui tai.

Học ngoại ngữ hay học xài AI, với mình bản chất giống nhau: không ngại cái mới, chịu khó mò, rồi đem ra xài thiệt vào việc thiệt. Mình tin kiến thức chỉ có giá khi mình ứng dụng được và chia sẻ lại cho người khác. Để trong đầu không thôi thì phí.

Và rồi, những người bạn bốn chân

Giờ tới phần mình thích kể nhất.

Mình là đứa mê thú cưng thiệt sự. Từ chó, mèo cho tới cá cảnh, tụi nó luôn là một phần không thể thiếu trong nhà mình. Có thời điểm mình nuôi cùng lúc 4 bé Poodle và 2 bé mèo mướp . Trời ơi, nhà lúc đó vui mà cũng loạn quá trời. Mỗi đứa một tính, đứa lì, đứa nhõng nhẽo, đứa khôn lanh — mà đứa nào cũng cho mình quá trời niềm vui.

Bé chó gắn bó với mình lâu nhất ở bên mình suốt 7 năm . Bảy năm đó mình dạy bé mấy lệnh cơ bản: ngồi, nằm, đợi, lại đây... Nhưng cái làm mình nhớ hoài hổng phải là bé học lệnh giỏi cỡ nào.

Mà là tình cảm của tụi nó.

Bạn biết không, với một con chó, người chủ chính là cả thế giới của nó. Mình đi tới đâu mắt nó dõi theo tới đó. Chỉ cần mình còn trong tầm mắt là nó cứ ngước nhìn, như muốn chắc chắn rằng mình vẫn còn ở đây. Cái ánh mắt đó, nuôi thú cưng rồi bạn sẽ hiểu, nó làm mình mềm lòng dễ sợ.

Mê cây cối nữa, có dạo mình còn chơi sen đá, gom được cỡ một ngàn cây lận. Giờ bận quá nên tạm gác, nhưng cái thú chăm chút cho một sinh vật sống lớn lên từng ngày thì mình vẫn còn nguyên trong người.

Hóa ra nghề và thú cưng dạy mình một bài

Nuôi tụi nhỏ lâu rồi mình mới ngộ ra một chuyện: chăm thú cưng không phải chỉ cho ăn với tắm rửa mỗi ngày. Đó là một mối quan hệ được xây bằng thời gian, sự kiên nhẫn và tình yêu . Bạn không thể ép một con chó tin bạn trong một ngày. Bạn phải ở đó, ngày này qua ngày khác, giữ lời, nhất quán — rồi nó mới trao trọn lòng tin cho bạn.

Tới đây chắc bạn thấy rồi hén. Nó y chang chuyện làm nghề.

Khách hàng cũng vậy thôi. Không ai tin bạn ngay lần đầu. Bạn phải xuất hiện đều đặn, nói sao làm vậy, giữ chữ tín hết lần này tới lần khác — rồi người ta mới gắn bó. Con chó nhìn mình bằng ánh mắt trung thành, người khách quay lại lần thứ mười, hai cái đó tới từ cùng một thứ: sự tin cậy được bồi đắp qua thời gian.

Cho nên nếu hỏi mình là ai, mình sẽ nói gọn vầy: một người làm nghề bằng chữ tín, một người chịu mò cái mới, và một người mê mấy đứa bốn chân tới mức coi tụi nó như người nhà.

Mình không phải chuyên gia gì ghê gớm. Mình chỉ là một người đi trước, có gì thật kể nấy. Cái mình giỏi mình nói giỏi, cái mình chưa biết mình nói chưa biết. Nhưng có một thứ mình tin chắc và muốn để lại cho bạn đọc tới dòng này:

Dù bạn làm nghề gì, nuôi con gì, hay học cái gì mới — cứ kiên nhẫn, cứ thật lòng, cứ giữ chữ tín. Tiền có thể đến rồi đi, nhưng lòng tin bạn gây dựng được, từ một người khách hay từ một con chó, đó mới là cái ở lại với bạn lâu nhất.

Cà phê cũng cạn rồi. Con Poodle dưới chân mình ngủ khò luôn rồi nè. Hẹn bạn câu chuyện sau nha.

Về tác giả: Du Phi Tú (Kelvin), sinh năm 1991, sống và làm việc tại TP.HCM. Kinh doanh dịch vụ cho thuê xe nhiều năm, đặt chữ uy tín lên trên lợi nhuận trước mắt. Tự học tiếng Trung và tiếng Quảng Đông, tự ứng dụng AI vào vận hành công việc dù không biết lập trình. Mê thú cưng, lịch sử và xê dịch. Quan niệm: kiến thức chỉ thật sự có giá khi được đem ra dùng và chia sẻ lại cho người khác.